دسته بندی طرح های شهری

طرح های شهری

در گذشته، شهرها به صورت ارگانیک و طبیعی رشد می کردند. ولی امروزه، با توجه به گسترش شهرها، افزایش روزافزون جمعیت، پیچیده شدن مسایل شهری و نیازهای شهروندان، رها کردن شهرها به حال خود برای توسعه بدون برنامه منطقی به نظر نمی رسد. رشد شهرها تحت تاثیر عوامل اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، جغرافیایی، نظامی، مذهبی و فرهنگی صورت می گیرد. برای حل مسایل موجود در شهرها و نیازهای آینده شهروندان و همچنین برای جلوگیری از اغتشاشات در نظام کالبدی و سازمان فضایی شهر ضرورت تهیه طرح های شهری و برنامه های از پیش اندیشیده شده، بیش از پیش احساس می شود. در واقع طرح های شهری، جز لاینفک زندگی شهری و شکل دهی شهرها محسوب می شوند. برای طرح های شهری تعریف واحدی وجود ندارد. مفاهیم “طرح شهرسازی”، “پروژه طراحی شهری”، “طرح توسعه شهری”،  “پروژه شهری” و … همه به معنای طرح شهری هستند. نظریه پردازان متعدد، تعریف های مختلفی از طرح های شهری ارایه کرده اند. به زعم پی یر مرلن[1]، “یک طرح شهرسازی، نمایشی از سازماندهی فضای شهر است که برای جمعیتی معین با سطح مشخصی از رفاه اجتماعی در نظر گرفته می شود. به عقیده پاکزاد، پروژه طراحی شهری، به صورت فعالیتی  میان رشته ای، هدف ارتقای کیفیت زندگی در عرصه های عمومی را دنبال می کند. طرح های شهری در ایران، بر اساس موضوع، مقیاس، هدف و زمان به صورت های گوناگونیُ طبقه بندی می شوند. کورش گلکار در سال  1388 طرح های شهری را  بر مبنای عمل به صورت طراحی شهری سیاست گذار(مقیاس راهبردی) و  طراحی شهری طرح ریز(مقیاس اجرایی) تقسیم بندی می کند. طرح های توسعه شهری در ایران بر اساس مقیاس به سه نوع طرح های ملی، طرح های منطقه ای و طرح های محلی طبقه بندی می شوند. آیین نامه بررسی و تصویب طرح های توسعه و عمران در سال 1378 ، طرح های شهری را به طرح جامع سرزمین ، طرح های کالبدی ملی و منطقه ای ، طرح توسعه و عمران ( جامع) ناحیه ای ، طرح ساماندهی فضا و سکونتگاههای روستایی ، طرح جامع شهر ، طرح هادی شهر ، طرح تفصیلی ، طرح هادی روستا ، طرح های ویژه ، طرح شهرهای جدید ، طرح شهرک های مسکونی ، طراحی فضای شهری ، طرح سایر شهرک ها ، طرح آماده سازی زمین ، طرح بهسازی ، نوسازی و مرمت بافت شهری  و طرح جامع حمل و نقل تقسیم بندی می کند. در جدول زیر، انواع طرح های شهری و توضیح مختصری از آن ها آورده شده است.