کارگاه تخصصی هوش مصنوعی روز جهانی شهرسازی 1404

کارگاه تخصصی «هوش مصنوعی و آینده شهرسازی» هم‌زمان با روز جهانی شهرسازی ۱۴۰۴ با حضور اساتید دانشگاه، متخصصان برنامه‌ریزی شهری، معماران، مدیران شهری و دانشجویان برگزار شد. این رویداد بر نقش داده‌محوری، یادگیری ماشین و ابزارهای هوشمند در برنامه‌ریزی، طراحی و مدیریت شهری تمرکز داشت و در سه محور اصلی آموزش، نمایش موردهای کاربردی و تمرین عملی پیش رفت. نتیجه کارگاه نشان داد ترکیب بینش شهرسازی با فناوری‌های هوش مصنوعی می‌تواند مسیری عملی برای ساخت شهرهایی تاب‌آور، پایدار و انسان‌محور فراهم کند.
شنبه 17 آبان ماه : دانشگاه خوارزمی

مدرسین:
کارگاه آشنایی با هوش مصنوعی در شهرسازی : مدرس مهندس سامان سبزه ئی

کارگاه آشنایی با مبحث 24 مقررات ملی ساختمان ؛ مدرس : دکتر عباس وثیق نیا

کارگاه پدافند غیرعامل شهری ؛ مدرس : دکتر محمود میثاقی

کارگاه آشنایی با کارشناس رسمی دادگستری ؛ مدرس : دکتر حمیدرضا تلخابی

کارگاه آشنایی با مقاله نویسی علمی پژوهشی و ISI ؛ مدرس : دکتر مسلم قاسمی

کارگاه قوانین و مقررات شهرسازی و دلایل ناکارآمدی آنها در شهر ؛ مدرس : دکتر مهدی مداح

چرا هوش مصنوعی در روز جهانی شهرسازی؟

• شهرهای امروز با چالش‌هایی مانند رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، نابرابری فضایی، فرسودگی زیرساخت‌ها و محدودیت منابع روبه‌رو هستند.
• هوش مصنوعی با تحلیل حجم عظیم داده‌های شهری، امکان شناسایی الگوها، پیش‌بینی روندها و تصمیم‌گیری مستند را فراهم می‌کند.
• برگزاری کارگاه در روز جهانی شهرسازی فرصتی بود تا گفت‌وگویی بین‌رشته‌ای میان دانشگاه، مدیریت شهری، بخش خصوصی و جامعه مدنی شکل بگیرد.

اهداف کارگاه

• آشنا کردن شرکت‌کنندگان با مفاهیم و واژگان کلیدی: یادگیری ماشین، بینایی رایانه‌ای، پردازش زبان طبیعی، اینترنت اشیا، دوقلوی دیجیتال.
• نمایش کاربردهای عملی AI در چرخه کامل شهرسازی: از شناخت و تحلیل تا برنامه‌ریزی، طراحی، اجرا، پایش و بهره‌برداری.
• توانمندسازی برای انتخاب ابزار مناسب: از ابزارهای متن‌محور و تحلیلی تا مدل‌های تولید تصویر برای ایده‌پردازی طراحی شهری.
• بحث درباره اصول اخلاقی، حریم خصوصی داده‌ها و سوگیری الگوریتم‌ها در تصمیم‌گیری‌های شهری.
• ایجاد شبکه همکاری میان متخصصان برای توسعه پروژه‌های پایلوت در مقیاس محلی.

 بخش نظری

• داده‌محوری در شهرسازی: از داده‌های مکانی (GIS)، سنجش از دور، داده‌های ترافیکی و حمل‌ونقل عمومی تا داده‌های تولیدشده توسط شهروندان و حسگرها.
• مدل‌های پیش‌بینی: پیش‌بینی تقاضای سفر، شناسایی نقاط حادثه‌خیز، ارزیابی آسیب‌پذیری اقلیمی و تحلیل سناریوهای کاربری زمین.
• دوقلوی دیجیتال شهر: اتصال داده‌های لحظه‌ای به مدل‌های شبیه‌سازی برای آزمایش سیاست‌ها قبل از اجرا.
• هوش مصنوعی در طراحی و بازآفرینی شهری: تولید گزینه‌های طراحی معبر، فضاهای باز، سایه‌اندازی، انطباق اقلیمی و بهینه‌سازی انرژی.

 ابزارها و فناوری‌های معرفی‌شده

• GIS و یادگیری ماشین: اتصال لایه‌های مکانی به مدل‌های طبقه‌بندی و رگرسیون.
• پردازش تصویر برای شهر: تفکیک کاربری‌ها، تشخیص سایه، برآورد درصد سطح نفوذناپذیر.
• مدل‌های زبانی بزرگ برای مطالعات پایه، تدوین گزارش و شناسایی ریسک‌ها.
• پلتفرم‌های داشبورد و مصورسازی داده برای ارتباط مؤثر با ذی‌نفعان غیرتخصصی.
• چارچوب‌های ارزیابی: شاخص‌های عدالت فضایی، دسترسی‌پذیری، پایداری و تاب‌آوری.

مباحث کلیدی و دستاوردها

• از شهود به شواهد: ترکیب تجربه میدانی شهرساز با تحلیل داده‌محور برای کاهش خطا و سوگیری.
• تسریع چرخه تصمیم‌گیری: کوتاه‌شدن زمان تهیه گزینه‌ها، امکان آزمایش سناریوها و بازخوردگیری سریع.
• ارتقای کیفیت طرح‌ها: ارزیابی چندمعیاره مبتنی بر داده و مشارکت شهروندی دیجیتال.
• ظرفیت‌سازی نیروی انسانی: تعریف مسیرهای مهارتی برای شهرسازان عصر هوش مصنوعی (داده‌خوانی، سواد الگوریتمی، اخلاق داده).
• توجه به اخلاق و حکمرانی داده: شفافیت، توضیح‌پذیری مدل‌ها، حفاظت از حریم خصوصی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی.

 پیشنهادهای عملی برای شهرسازان و مدیران شهری

• تشکیل کارگروه AI شهری با حضور دانشگاه، شهرداری، سمن‌ها و بخش خصوصی.
• اجرای پروژه‌های کوچک پایلوت: مدیریت پارکینگ، بهینه‌سازی خطوط اتوبوس، پایش آلودگی هوا.
• تدوین منشور داده شهری: استانداردسازی، اشتراک‌گذاری امن و دسترس‌پذیری برای پژوهش و نوآوری.
• آموزش مستمر: دوره‌های کوتاه‌مدت مهارتی برای کارکنان و دانشجویان؛ از مقدمات داده تا پروژه‌های عملی.
• سرمایه‌گذاری در زیرساخت دیجیتال: حسگرها، شبکه ارتباطی، ذخیره‌سازی، و توان پردازشی.

 جمع‌بندی

کارگاه تخصصی «هوش مصنوعی و آینده شهرسازی» در روز جهانی شهرسازی ۱۴۰۴ نشان داد که پیوند میان دانش شهرسازی و فناوری‌های هوشمند از سطح شعار عبور کرده و وارد فاز راهکارهای عملی شده است. با تکیه بر داده‌محوری، شفافیت، اخلاق و توانمندسازی نیروی انسانی می‌توان مسیر ساخت شهرهایی هوشمند، تاب‌آور و انسان‌محور را هموار کرد. این کارگاه به‌عنوان بستری برای هم‌افزایی میان دانشگاه، حرفه و مدیریت شهری، شروعی امیدوارکننده برای پروژه‌های مشترک آینده محسوب می‌شود.